Promovendus in Journalistiek, Oorlog en Collectief Geheugen: Afghanistan, 2001-2021

Dit project onderzoekt hoe de Nederlandse journalistiek verslag deed van het Nederlands militair optreden tijdens de oorlog in Afghanistan. Van 2002 tot 2021 namen Nederlandse troepen deel aan dit optreden als onderdeel van de internationale operaties Enduring Freedom, International Security Assistance Force en Resolute Support. Deze inzet is onderwerp geweest van intensief politiek en publiek debat. Leidende vraag is hoe de Nederlandse (embedded) journalistiek heeft bericht over het Nederlandse militaire optreden in Afghanistan, hoe al tijdens de Nederlandse (militaire en diplomatieke) inzet en aanwezigheid in bondgenootschappelijk verband in berichtgeving de (collectieve) herinnering aan de missies is geconstrueerd, en hoe deze casuïstiek zich sindsdien heeft ontwikkeld.

Dit onderzoek vult enerzijds een hiaat in de historische kennis door de rol van de Nederlandse journalistiek te onderzoeken in het vormgeven van het actuele publieke debat ten tijde van de Afghanistan-missies. Daarnaast zal er bijzondere aandacht zijn voor de wijze waarop de berichtgeving door Nederlandse journalisten tot stand kwam en hoe deze tegelijkertijd de herinnering aan de inzet construeerde. Daarmee beoogt dit project een academische bijdrage te leveren door journalistiek te conceptualiseren als “memory work”, dat impact heeft op het collectief geheugen, op latere politieke en juridische verantwoordingskwesties, en op de uiteindelijke wetenschappelijke geschiedschrijving van deze interventies. In de kern gaat dit onderzoek daarmee over de dynamiek die leidt tot herinneringsframes in de nationale geschiedenis, en over de actoren (ook andere dan de journalistieke) die gedurende en na afloop van militaire missies deze frames maken en/of beïnvloeden/veranderen.

Methodologisch wordt in dit onderzoek gebruik gemaakt van a) archiefonderzoek naar beleid rond (embedded) journalistiek in Afghanistan, b) egodocumenten van en interviews met betrokken journalisten, persvoorlichters en andere betrokkenen, bv militairen die onderwerp waren van de journalistieke producties, c) analyses van de berichtgeving over de missies in Afghanistan en het meta-journalistiek discours over deze verslaggeving. Het onderzoek resulteert in een dissertatie bestaande uit een serie artikelen.

Het project vindt plaats onder leiding van prof.dr. Marcel Broersma en prof.dr. Arthur ten Cate. Het is ingebed binnen de Journalism Studies onderzoeksgroep van het Centre for Media and Journalism Studies (CMJS).